Bonusetappes 20 en 21

Het Veluwe Zwerfpad telt behalve 19 officiële etappes nog 6 ‘doorsteken’. Een soort bonusetappes die je overzetten van de ene kant van het Zwerfpad naar de andere. Ideaal voor wie graag zijn eigen rondje samenstelt. Vandaag wandel ik bonusetappes 20 en 21, van Garderen naar Hoog Soeren.

De Beste Boodschap

Garderen, zaterdagochtend vroeg. Achter een dame met een handtas wandel ik het pittoreske lindelaantje naar het kerkje op. Ik kan het inmiddels dromen, zó vaak ben ik al in dit Veluwse dorpje geweest. Even kijken of het bijbelkastje aan de andere kant er nog staat. Jawel! Ga ik vandaag met De Beste Boodschap op pad? Of toch met Het Levende Woord?

Over de Beumelerberg

In m’n eigen voetstappen wandel ik verder: deze bonusetappe volgt aanvankelijk het traject van etappe 7. Het smalle paadje stijgt over de glooiende Beumelerberg, waar ze ooit een Romeins graf en een vroegmiddeleeuws grafveld vonden. Een rilling loopt over m’n rug: ik herinner me dat hier de vorige keer een grote hond grommend op me afstormde. Nu is het doodstil. En dat voelt bijna spookachtig.

Jagers en shooters

Een asfaltweggetje, een boerderij met decoratieve vensterbankjes, een paard dat hooi hapt uit een wagenwiel. Het leven kabbelt hier op standje zondag. Dan: het Houtdorperveld, glooiende heide omzoomd door bossen. Bovenlangs heb ik zicht op een merkwaardig tafereel in de diepte. Vrolijke stemmen van een familie bij een fotoshoot, daarachter geblaf en commando’s – jagers trainen hun honden.

Over een kerkpad

Zand knerpt onder mijn schoenen als ik ruime slingers trek over de heide. Ik volg hier een oud kerkenpad waarover dorpelingen vroeger van Speuld naar de kerk in Uddel liepen − een uur heen, een uur terug. Je moet wat overhebben voor ‘Het Levende Woord’. In de zomer grazen hier koeien van lokale boeren, in de winter Schotse Hooglanders. Hun missie: de heide openhouden.

Krakrakra

Missie geslaagd: het zicht is hier weids. In de verte glijden wat fietsers voorbij. Voor de rest heerst een weldadige stilte, alleen doorbroken door het bijna lieflijke krakrakra van een stel raven. De zon verdrijft het dikke wolkendek; het landschap sprankelt. De heide heeft nog wat paars, aan de horizon piept een terracotta pannendak tussen verkleurende bossen.

Steppers en grazers

Het Houtdorperveld gaat ongemerkt over in het Speulderveld, waar smalle paadjes dwars over de heide schieten. Opeens verbreekt gelach en gejoel de stilte: een bataljon elektrische steppers zoeft me tegemoet. Als de rust terugkeert, steven ik af op een kudde grote grazers die liggen te stoven in de zon.

Kasteel Staverden lonkt

Het Zwerfpad haakt aan op het Speuldepad. Samen met dit fraaie Klompenpad stap ik landgoed Staverden op. Waar het Zwerfpad naar rechts buigt, volg ik het Speuldepad – want kasteel Staverden lonkt, en het Zwerfpad laat deze bijzondere plek vreemd genoeg links liggen. Een smal beekje klatert dartel door zijn dal. Oude beuken klampen zich vast aan oevers vol paddenstoelen. Een idyllische omgeving.

Pauwen als prinsessen

Des te gekker dat iemand schrille, hoge kreten slaakt. Of nee: het zijn de witte pauwen van kasteel Staverden, zie ik even verder. Als prinsessen schrijden ze over het grasveld, een plukje donsveertjes wiebelt parmantig op hun kop. Als ze een streepje zon vangen, licht het wit van hun veren fel op. Vroeger belandden de pauwenveren op de helm van de hertog; nu zet het Arnhemse provinciehuis ze in een vaas te kijk.

Vliegenzwammen en appelrondjes

Een slingerpad leidt door de kasteeltuin, waar een versteende pauw achter een fontein schuilt en een theehuisje voor romantiek zorgt. Vliegenzwammen in schreeuwend rood flankeren het pad, in de moestuin antwoorden de kolen met paars en groen. Op het terras smul ik van een Veluws appelrondje, van harte aanbevolen.

Kleurrijke cadeautjes

“Een rare vraag misschien, maar bent u misschien… Frank?” Voor me staat een echtpaar; ze herkennen me van mijn website die ze vaak bezoeken. Trots als een pauw wandel ik langs het kasteel dat helaas in de steigers staat. Even verder omhullen de bossen me weer, de stilte is bijna tastbaar. Herfstbladeren dwarrelen als kleurrijke cadeautjes uit beuken en Amerikaanse eiken. Het Zwerfpad komt weer langszij en neemt me mee over een heideveld. In de verte spuiten de kleuren als fonteinen uit de bosrand − goud, rood, oranje.

Door het oerbos

In Elspeet geeft etappe 20 het stokje over aan etappe 21. De eerste kilometers zijn fraai. Hier in het Elspeter Bos kwamen de dorpelingen in de middeleeuwen om vee te weiden, vruchten te plukken, hout te hakken. Sindsdien mag het bos z’n gang gaan, waardoor het iets heeft van een oerbos waar edelhert, ree, wild zwijn en wolf zich thuisvoelen.

Kerst in het bos

De beuken groeien in grappige bochten, de eiken kronkelen grillig en de bosranden staan vol struikheide en bosbessen. De laagstaande zon laat de herfstbladeren oplichten tussen de donkere stammen, alsof iemand de kerstverlichting heeft aangestoken. Ik richt mijn camera – en zie een collega-fotograaf die dat perfecte plaatje ook probeert te vangen.

Intiem Kuilhegge

Na een scherpe bocht trekt het zanderige paadje een heideveldje op: de Kuilhegge, ingeklemd tussen een bos met grove dennen en een eikenstrubbenbos. Een klein maar mooi dal vol paddenstoelen, struik- en dopheide, blauwe en rode bosbes. De geur van vochtige aarde hangt tussen de dennen.

Doorbuffelen in het Kroondomein

Dan is de koek op, maar de wandeling nog niet. Een rechte bosweg strekt zich eindeloos uit door Kroondomein Het Loo. Nauwelijks voor te stellen dat hier een eeuw geleden nog heide golfde. Prins Hendrik liet er bomen planten, en de Oranjes bewaken sindsdien hun jachtgebied. Van 15 september tot 15 december zijn de leukste paadjes afgesloten. Geen spektakel meer, wel rust, dennengeur en tijd om de dag te laten bezinken.

Wandeldatum en routebeschrijving

Deze wandeling heb ik gedaan op zaterdag 19 oktober 2025. In het kadertje hieronder zie je meer informatie over de gids waaruit de wandeling afkomstig is. De meest recente versie van routebeschrijving, kaartje en gps-track kun je gratis downloaden op Wandelnet.nl.

Etappe 20 op Wandelnet.nl >>

Etappe 21 op Wandelnet.nl >>