De Koningsberg op

Vanaf station Velp volg je een aanlooproute naar de etappe die officieel start bij kasteel Rosendael. Een traject van ruim twee kilometer door stille wijken waar villa’s zich verschansen achter heggen en waar de politie waakzaam is. Je beklimt de Koningsberg en kijkt uit over verkleurende boomtoppen.

Kasteel Rosendael in herfsttooi

Romantische verrassing aan het pad is kasteel Rosendael, badend in het goud en koper van de herfst. Een veelstammige kastanjeboom en een reusachtige tulpenboom flankeren het kasteel. In de kasteeltuin groeit een verzameling bijzondere bomen – zestien in totaal, waaronder een reuzenlevensboom uit 1875. En dan zijn er nog de ‘bedriegertjes’: fonteintjes die onverwacht opspuiten uit de mozaïekvloer.

Oranjerieën en superlatieven

Rosendael stamt uit 1314, maar van het middeleeuwse kasteel resteert alleen de imposante donjon. Met zijn zestien meter diameter en vier meter dikke muren is het de grootste toren van Nederland in zijn soort. Nog een record: de oranjerie van J.D. Zocher – ja, die van het Vondelpark – is de grootste originele van het land. Hier houdt de grandeur stand.

Herfst in het bos

Het pad stijgt stevig door de bossen van landgoed Rosendael. Varens kleuren roestbruin, bladeren dwarrelen vroeg dit jaar, en de lucht geurt herfstig naar zoethout en aarde. Is dit de enige rottingslucht die naar meer smaakt?

Zonneharpen en vliegenzwammen

In de bosranden fonkelen vliegenzwammen: rood met witte stippen zoals uit een sprookje. Bundels zonlicht – zonneharpen – vallen tussen de stammen, alsof zon, stof en vocht een sereen dansje met elkaar doen. Af en toe passeert een medewandelaar, maar het is hier ongelofelijk stil deze vrijdagochtend.

Over de Koningsheide

Dan breekt het bos open. De Koningsheide strekt zich uit in zachte tinten paars, met donkergroene vliegdennen en zilveren berken die ritselen in de wind. De heide is uitgebloeid, maar nog altijd vol kleur en leven.

Stoorzenders

Een fraai panorama, met helaas wat stoorzenders: het terrein schurkt aan tegen snelweg A50, er klinkt geknetter van een nabij motorcrossterrein en een vliegveldje schiet zweefvliegtuigje na zweefvliegtuigje de lucht in. Toch een heerlijk traject.

Monument voor het onbekende kind

Vlak voor de snelweg doemt een stil moment op: het ‘Internationaal monument voor het onbekende kind’. Manshoge stenen, een glazen roos van kunstenares Cobi van de Kuit. Stenen uit landen over de hele wereld, samengebracht door zanger Herman van Veen, bekend van het nummer ‘Opzij opzij opzij’. Hier valt de haast juist weg en sta je vanzelf even stil bij alles wat kwetsbaar is.

As tussen heide en dennen

De donkere kant van het leven blijft nog even bij je: het pad voert over het Nationaal verstrooiterrein Delhuyzen. Een vredige plek waar as van dierbaren rust tussen heide en dennen. Schotse Hooglanders, everzwijnen en edelherten dwalen er rond, weliswaar begeleid door het gedempte geruis van de snelweg. Een kruispunt van leven en dood, van natuur en verkeer.

Helikopters boven het heideveld

Inmiddels ben ik wel toe aan wat vrolijkheid. Maar helikopters snorren boven het heideveld waar de route nu langskomt. Hier wandel je vlak bij het oefenterrein Groot Heidekamp. Landschappelijk mooi, maar de rust is ver te zoeken.

Betonnen onderwereld

De bossen nemen je weer op. Paddenstoelen, dennen, varens – ze maken het lawaai dragelijk. Tot het geraas van auto’s onder viaducten echoot. Dit keer ga je niet óver de snelweg, maar eronderdoor, in een labyrint van op- en afritten. Een onderwereld van beton, dieselgeuren en gebrom.

Parel in de Veluwezoom

Dan is het eindelijk stil. Lange bomenlanen leiden je Arnhem binnen, langs het Openluchtmuseum. Door rommelige wijkjes met soms mooie uitzichten bereik je eindelijk het juweel waar de etappe naartoe leefde: park Sonsbeek. Het staat bekend als ‘Parel in de Veluwezoom’.

Gemaakt door gletsjers en Zocher

In de ijstijd door gletsjers geplooid, in de 19de eeuw door landschapsarchitect J.D. Zocher verfijnd. Dezelfde Zocher die ook de parktuin van kasteel Rosendael onderhanden nam. Zijn Engelse landschapsstijl golft hier door glooiingen, vijvers en bruggetjes − alsof de natuur hier even de tijd heeft genomen om haar make-up bij te werken.

Dwalen door het park

Het Zwerfpad lijkt haast te hebben om de trein te halen en snijdt Sonsbeek slechts aan. Jammer, want wie de tijd neemt, ontdekt hier de mooiste kronkelpaden en stille doorkijkjes. Gelukkig kun je altijd afdwalen – en dat doe ik graag.

Witte Villa met uitzicht

Bij de Witte Villa bestel ik een latte met een Arnhems Eusje, een bonbon waar ik even stil van geniet. Voor me grazen lakenvelders onder herfstige eiken. Een uitzicht om traag van te nippen.

Zes doorsteken

Officieel is dit de laatste etappe van het Veluwe Zwerfpad. Maar zes doorsteken lonken – extra routes die de oost- en westkant verbinden. De verleiding is groot om m’n wandelschoenen nog niet op te bergen. Alsof het pad fluistert: “Blijf nog even.”

Wandeldatum en routebeschrijving

Deze wandeling heb ik gedaan op vrijdag 10 oktober 2025. De meest recente versie van routebeschrijving, kaartje en gps-track kun je gratis downloaden op Wandelnet.

Etappe 19 op Wandelnet.nl >>