Bollendak

Als we Utrecht CS uitlopen, hebben we matige belangstelling voor de stationsoverkapping met 49 glazen bollen, met bijnamen als ‘Bollendak’, ‘Honingraat’ en ‘Koffiebekerhouder’. Sta ik andere keren eindeloos foto’s te maken – want fotogeniek is het ontwerp zeker – op deze (alweer) mistige en ijskoude zondag zijn we blij dat we Hoog Catharijne The Mall kunnen binnenlopen. Drukte en fel kunstlicht tolereren we in ruil voor warme tenen.

Kleine binnenstad

Helaas moet we uiteindelijk weer naar buiten. We zien het maar als koudetraining. De echte ijsmannen en -vrouwen glijden onder ons door, in hun roeiboot over de Stadsbuitengracht, de 12de eeuwse singel rond de historische binnenstad. De hele wandeling blijven we binnen die singel, een ontzettend klein gebiedje eigenlijk. Ter vergelijking: de binnenstad van Amsterdam is bijna drie keer zo groot.

Aangename sfeer

Maar zoals bij alles: het gaat niet om de kwántiteit maar om de kwáliteit. En wordt het centrum van Mokum, zeker op zondagen, meer en meer een no go-area, Utrecht schotelt ons een aangenaam rustige sfeer voor als we bij ons eerste highlight arriveren: de Mariaplaats. Dit plein heeft nog de naam van de Mariakerk die hier ooit stond, samen met een groot klooster.

Een verdwenen klooster

Weinig herinnert daar nog aan, zie je op een tegeltableau aan het begin van de Mariaplaats. Op het schilderij van Pieter Jansz Saenredam zie je hoe het vroeger was en kun je dat goed vergelijken met hoe het nu is. Waar ooit de middeleeuwse Mariakerk stond, zien we nu een neoclassicistisch gebouw waar het conservatorium huist. De sfeer van het verdwenen klooster kunnen we toch nog opsnuiven: even verder gaat de route over Pandhof Sinte Marie, een binnenstadstuin met kloostergang die hoorde bij de middeleeuwse Mariakerk.

Marktvrouwtje aan de Oude Gracht

We wandelen door de levendige Zadelstraat, met leuke winkels en cafeetjes, en kijken pittoreske zijstraatjes in. We kruisen de Oude Gracht, gegraven in de 12de eeuw om de binnenstad te verbinden met de Rijn die destijds door Utrecht stroomde. Je kijkt hier uit over de lagergelegen werfkelders die via tunnels in verbinding staan met de huiskelders van de kooplieden die langs de gracht woonden. Een soort stadshaven van twee kilometer lang. Het ‘Marktvrouwtje’ aanschouwt het allemaal met een glimlach.

Hoogste kerktoren

Nu koersen we aan op de smaakmaker en beeldbepaler van Utrecht: de Domtoren. Die torent letterlijk overal bovenuit, en is gelukkig weer helemaal uit de steigers. Goed verstopt werd hij vijf jaar lang opgeknapt van de gevolgen van storm, regen, vorst en zonnestralen die er 700 jaar lang op in beukten. Vandaag zien we de hoogste kerktoren van Nederland (112,32 meter) helaas niet in volle glorie, vanwege de mist.

Romeinen rond de Dom

We wandelen naar het Domplein, aan de voet van de toren. Hier is rond 50 na Christus de basis gelegd voor Utrecht. De Romeinen bouwden op deze plek, bij een doorwaadbare plek aan de Rijn, een ‘Castellum’. Dit houten fort voor 500 soldaten fungeerde als stelling aan de noordelijke grens van het Romeinse Rijk.

Opgravingen

Het gigantische rijk raakte in verval, waarna zich rond de plek van het fort meer en meer mensen vestigden. In de loop van de eeuwen groeide dit gebiedje uit tot de stad Utrecht. Op en rond het Domplein vonden ze bij graafwerk in 1927 resten van het fort.

Franken en Friezen

In de eeuwen die volgden, nam religie bezit van dit gebied. Al in 630 bouwden Frankische missionarissen hier een kerkje. De Friezen kwamen, zagen en verwoesten het. En bouwden hun eigen Sint-Maartenskerk, die later ook verwoest werd. Nog wat kerken later, in 1254, werd de eerste steen gelegd voor het gebouw waar je nu naar kijkt: de Domkerk. De allerlaatste steen van deze gotische kerk volgde pas in 1517. Maar, zul je je afvragen, waarom gaapt er zo’n enorm gat tussen Domkerk en Domtoren?

Valwinden en windhozen

Woensdag 1 augustus 1674 is een snikhete, benauwde dag. Tegen de avond verdrijft een verkoelend onweer de hitte. Dat gebeurt vaker in Nederland. Maar op deze dag ontwikkelen de onweerscomplexen zich uitzonderlijk sterk en over een enorm gebied, van Noord-Frankrijk tot Noord-Duitsland. Het front passeert met valwinden, extreem zware windstoten en windhozen. De gevolgen zijn verwoestend. In Nederland wordt de stad Utrecht het zwaarst getroffen. Een valwind verandert het middenschip van de Domkerk in puin. Talloze andere kerktorens in de stad en de molens op de stadswallen moeten het ontgelden.

Het Schrickelijk Tempeest

De storm uit 1674 is er volgens het KNMI eentje die eens in de 1000 tot 10.000 jaar voorkomt. Een ramp voor de stad, destijds ‘Het Schrickelijk Tempeest’ genoemd, maar we hebben er wel het mooie plein aan te danken. Dat plein wandelen we over en we gaan even verder een poort onderdoor naar de Pandhof van de Dom. Daar belanden we in een groene oase. De prachtige kloostertuin is omgeven door kloostergangen uit de 15de eeuw. Ooit liepen hier de Utrechtse kanunniken biddend en zingend rond. Je ziet het helemaal voor je.

De enige Nederlandse paus

Wat straten verder komen we langs een beeld van de enige Nederlandse paus: Adrianus VI, voorheen bekend als de Utrechter Adriaan Floriszoon Boeyens, zoon van een scheepstimmerman. Het beeld staat pal voor z’n woonhuis, een paleisje. De stad Utrecht gaf het trots de naam Paushuize toen Adriaan tot paus werd benoemd.

Catharijneconvent

De route leidt langs voormalige kloosters en hofjes. En langs museum Catharijneconvent, een rijksmuseum voor religieuze kunst dat is gevestigd in een voormalig klooster. Zeer de moeite waard om te bezoeken.

Paleis van Napoleon

Even verder komen we langs de oudste kerk van Utrecht, de Pieterskerk uit de 11de eeuw. Als je zo oud bent, maak je heel wat mee, meestal in de vorm van onheil. Hij overleefde een paar grote branden en een orkaan. Dezelfde die ook het middenschip van de Domkerk wegvaagde. Hierna nemen we een kijkje in de Universiteitsbibliotheek Binnenstad. Waar op deze zondag tal van studenten ijverig zitten te studeren, woonde ooit koning Lodewijk Napoleon in z’n paleis.

Stadskastelen

We pakken de Oude Gracht weer op en wandelen een stuk langs het water. Routemaker Gerard Goudriaan wijst ons op ‘stadskastelen’ aan de gracht: versterkte huizen die rijke Utrechters van de 12de tot de 14de eeuw lieten bouwen. Dan komt het mistige bollendak van het station weer in zicht en kijken we terug op een aangenaam middagje Utrecht.

Wandeldatum en routebeschrijving

Deze wandeling hebben we gedaan op zondag 19 januari 2025. In het kadertje hieronder zie je meer informatie over de gids waaruit de wandeling afkomstig is. De meest recente versie van routebeschrijving, kaartje en gps-track kun je downloaden op Wandelzoekpagina.nl.

Bekijk op Wandelzoekpagina.nl >>