Langs het levendige IJ

De wandeling begint achter Amsterdam Centraal, op de promenade langs het IJ. Fietsers zoeven voorbij, veerponten glijden langs een denkbeeldige liniaal, koffiebekers dampen, meeuwen azen op de broodjes van toeristen die glazig staren naar de overkant, waar Amsterdam-Noord met zijn torens en bouwkranen steeds verder de lucht in schiet. Bioscoop Eye dobbert in het klotsende water als een afgebroken ijsschots.

Huizen als schepen

Vanaf hier stap je meer en meer de rust tegemoet – richting de Westelijke Eilanden, waar Amsterdam kleiner, dorpser en gemoedelijker wordt. Onder een grijze deken met een knipoog van de zon maak ik een uitstapje over het IJDock, met z’n verzameling merkwaardig gevormde gebouwen. Zoals een scherp gesneden appartementencomplex dat lijkt op te stomen als een schip van de Holland-Amerika Lijn.

Stenen Hoofd en Niemandsland

IJDock oogt strak en modern, maar even verder ademt het Stenen Hoofd nog de tijd van steenkolen en staalkabels. Waar ooit kranen piepten, rennen nu vrolijk blaffende honden. In de zomer vind je hier een hip stadsstrand met openluchtbioscoop en uitspanning Niemandsland waar ze vanuit een pipowagen versnaperingen serveren.

Duurste appartement van NL

Op de Silodam maak ik een heen-en-weertje. Aan het eind voelt het weidse uitzicht als een cadeautje. Kiks voor niks, maar niet ieders uitzicht is hier gratis. Links zie je het Pontsteigergebouw met het duurste appartement van Nederland: een penthouse van 1440 vierkante meter waar horeca-tycoon Won Yip 16 miljoen euro voor neertelde.

Vertragen op eilanden

Als vanzelf merk je dat je terugschakelt naar een lagere versnelling zodra je de Westelijke Eilanden oploopt. Realeneiland, Prinseneiland en Bickerseiland zijn in de 17de eeuw aangelegd voor allerlei havenbedrijven: pakhuizen, scheepswerven, haringrokerijen, teerkokerijen en de houthandel.

Het Dorp

Wandelend door smalle straten en langs rommelige kades groeten bewoners me alsof ik een buurtgenoot ben. Op veel plekken maken mensen een praatje met elkaar, alsof ze alle tijd van de wereld hebben. Een ouderwets dorpsgevoel overvalt je hier.

Dwalen over de Realen

Je kunt mijn gps-track volgen of je eigen neus achterna lopen, maar een paar highlights moet je zeker opzoeken. Mijn dwaaltocht begint in het noorden van de Amsterdamse archipel, het Realeneiland. Grote troef is hier de Zandhoek. Hier was in de 17e eeuw een markt voor zand, gebruikt om straten in het centrum op te hogen.

Wonen als een kapitein

Nu ontvouwt zich een fraai schilderij: dertien kapiteinswoningen, gebouwd tussen 1645 en 1646, met een bonte verzameling trap-, hals- en klokgevels. Op de hoek vind je ‘In Den Gouden Reael’, waar Reinier Reael woonde − het eiland is vernoemd naar zijn familie. Het pand huisvest nu een restaurant van tv-kok Allan Caron.

Beestenboel

Via een houten ophaalbruggetje wandel je het Bickerseiland op, tussen monumentale pakhuizen en een charmante rij woonboten. Opeens sta je oog in oog met… schapen, geiten en kakelende kippen. Je komt langs misschien wel het schattigste kinderboerderijtje van Nederland: de Dierencapel. Leuk om even bij de beesten langs te gaan. Handig: er is een toilet.

De geest van kunstenaars

Touwslagersstraat, Zeilmakersstraat, Bickerswerf – elke naam vertelt wat hier ooit klonk: hamers, zagen, stemmen van scheepslieden. Over de Bickersgracht stap je het Prinseneiland op, ooit opslagplaats voor hout en teer, nu een geliefde woonplek van kunstenaars en andere creatievelingen. In de jaren vijftig ontdekten Jan Sierhuis, Johan van der Keuken en Peter Schat dit vergeten snippertje havenstad. Hun geest waart er nog rond.

Schilderen tussen pakhuizen

Tussen de fraai gerestaureerde pakhuizen duikt plots een stukje kunstgeschiedenis op: het voormalige atelier van George Hendrik Breitner (Prinseneiland 24B). De schilder van regenachtige straten en stoere arbeiders was een scherp observator van het stadsleven. Hij trok ooit op met Van Gogh, al konden ze elkaars stijl niet waarderen.

Vrouwen in windsels

Even verderop vallen de ateliers van Ans Markus op. Achter gesloten ramen hangen haar vrouwenportretten, gevangen in windsels en stilte. Haar tweede atelier, op nummer 49, zit in een dubbel pakhuis uit 1629, met drie moderne gevelstenen die het verleden een eigentijdse knipoog geven.

Oase van palmen

Het eiland telt precies twee straten, en ik wandel ze allebei af. Al snel loop ik langs de Palmentuin: een groene oase vol cactussen, palmen en vijgen, omringd door gevels uit de 17e eeuw. Op een bankje tussen het groen eet ik mijn broodje. Alleen het klotsen van water en het gerinkel van een fietsbel herinneren eraan dat ik midden in Amsterdam zit.

Smalste brug van Amsterdam

De tweede straat van het eiland draagt een lugubere naam: de Galgenstraat. Vroeger keek je hiervandaan uit op het Galgenveld aan de overkant van het IJ, waar misdadigers na hun vonnis bleven hangen als waarschuwing voor de stad. Een paar stappen verder wacht de Drieharingenbrug – een dubbele houten ophaalbrug zo smal dat twee fietsen elkaar nauwelijks kunnen passeren. “De smalste brug van Amsterdam!” roept een vrouw lachend terwijl ze er net overheen zoeft. En inderdaad: smaller dan dit wordt het niet.

Tussen bogen en Brouwersgracht

De terugtocht loopt via een verrassend stille route. Voorbij het spoor wandel ik langs ‘Tussen de Bogen’, waar onder de oude spoorbogen ateliers en kleine werkplaatsen schuilgaan. Een fietsenmaker, een houtkunstenaar, een galerie – het ruikt er naar verf en vers gezaagd hout. Even verder kruist de drukte van de Haarlemmerstraat, maar ik steek liever door naar rustiger water. De Brouwersgracht ligt er schitterend bij, met haar statige grachtenpanden en voormalige pakhuizen die nu een streepje zon vangen op hun rode baksteen.

Amsterdams relletje

Aan het eind duik ik de fiets- en voetgangerstunnel in richting het IJ. Op de wanden loopt een lang tegeltableau: een haringvloot met oorlogsschip, naar een 18e-eeuws werk van Cornelis Bouwmeester. Kunstenares Irma Boom verving het Rotterdamse wapen op het schip ooit door het Amsterdamse – een kleine ingreep die een relletje veroorzaakte.

Na de donkere tunnel fonkelt het licht over het water. Meeuwen en fietsers scheren langs. Nog één laatste blik over het IJ. De Westelijke Eilanden zijn uit beeld, maar hun rust blijft nog even hangen.

Wandeldatum en routebeschrijving

Deze wandeling heb ik gedaan op woensdag 15 oktober 2025. Een routebeschrijving is er helaas niet, wel een gps-track. Mijn tip voor een gps-tracker op je smartphone: Topo GPS. Niet gratis, wel zeer goed.

Download gps-track >>